Hemel en hel
Jarenlang konden mensen volhouden dat ze niet meer naar de kerk gingen omdat daar alleen maar hel en verdoemenis werd gepreekt. Het wordt in onze dagen moeilijker dat standpunt geloofwaardig te verdedigen. De betekenis van het laatste oordeel, van hemel en/of hel komen rond Goede Vrijdag en Pasen ...
Vrede door Zijn striemen
In 1906 werd hij geboren – en in Nijmegen had zijn wieg kunnen staan. Dan had hij ten tijde van het Hitlerregime echter geen ‘goede Duitser’ kunnen zijn. De stamboom van de familie Bonhoeffer gaat terug tot ‘Nymwegen aan de Waal’, vijftiende eeuw. Een verre voorvader vertrekt een eeuw later echte ...
Verwant met Karl Barth
Bonhoeffer laat hiermee zien hoe anders we in de christelijke ethiek aankijken tegen de reflectie op goed en kwaad. Die ethiek is zo uniek, schrijft hij, dat het eigenlijk overbodig is om van een ‘christelijke’ ethiek te spreken.
Bonhoeffer moet helemaal niet zo veel hebben van een christelij ...
Open en kwetsbaar leven
Langs die weg ontving hij een diep vertrouwen op de alomvattende macht van Jezus Christus. Dat blijkt bijvoorbeeld uit een notitie die hij al op Hemelvaartsdag 1943 maakte: ‘Vandaag is het Hemelvaartsdag, een dag van grote vreugde voor allen die het geloven kunnen dat Christus de wereld en ons le ...
Wat de kerk is
Vanaf zijn eerste publicatie tot aan zijn gevangenisbrieven is het denken over de kerk bij Bonhoeffer prominent aanwezig. Die eerste publicatie is zijn (eerste) proefschrift, dat hij op 21-jarige leeftijd verdedigt met als titel Sanctorum Communio (gemeenschap der heiligen). Volgens de ondertitel ...
Navolging tot het einde
De acceptatie en populariteit is zowel vreemd als begrijpelijk. Zij is opvallend omdat de rechtvaardiging door het geloof, de bekering van de zondaar tot het geloof in Christus, dé gedachte van de gereformeerde theologie – van hervormdgereformeerd tot oud gereformeerd – niet het artikel is waarme ...
Verborgen omgang
De ‘bevindelijke’ kant van Bonhoeffer is waarschijnlijk de reden waarom hij tegenwoordig ook in gereformeerde kring veel gelezen en gewaardeerd wordt. Er was een tijd waarin dat heel anders lag en hij werd gezien als kampioen van liberale theologie.
Toen werd Bonhoeffer vooral gelezen vanuit ...
Hoe tot God te spreken
Op de één of ander manier cirkelt Bonhoeffers theologiseren altijd weer rond de vraag wat ons als volgelingen van Christus concreet te doen staat in onze tijd. Wat dat betreft zou hij bij uitstek een theoloog van het geleefde geloof genoemd kunnen worden. Het getuigenis van zijn eigen levensloop ...
Ad den Besten (1923-2015)
Ook de laatste van de groep van vijf is niet meer…
Ik doel op de dichters die het leeuwendeel voor hun rekening hebben genomen van de Nieuwe Psalmberijming (1968) en het ‘Liedboek voor de kerken’ (1973): W. Barnard, K. Heeroma, J.W. Schulte Nordholt, Jan Wit. De vijfde is Ad den Besten, die d ...
Globaal bekeken
In Protestants Nederland trekt A. Alderliesten in vier artikelen een vergelijking tussen Dietrich Bonhoeffer en de profeet Jeremia. Het slot:
We kennen Bonhoeffer als iemand die geen compromissen wilde sluiten en de weg zocht te gaan in gehoorzaamheid aan God ...